آشنایی کلی با دیگ بخار

یک دیگ بخار،مخزن یا محفظه تحت فشار بسته‌ای است که در آن آب به کمک یک منبع گرمایی حاصل از احتراق یک سوخت یا انرژی( انرژی هسته ای یا انرژی برق) گرما می‌بیند و تولید بخار میکند.

                                                                                     

رایج گشتن استفاده از دیگ های بخار به قرن هجدهم میلادی برمی گردد،زمانی که با پیدایش ماشین های بخار در صنعت مصادف بود.در آن زمان دیگ های بخار ازظرف‌های سربسته ای از اشکال کروی ساده گرفته تا اشکال پیچیده تر از ورقه‌های آهنی که روی هم برگردانده شده و پرچ شده بودند،ساخته می‌شدند.

قطعات اصلی یک دیگ بخار عبارت است از:

           بدنه-شبکه ها-کوره-لوله آتش‌خوار(دود) و شاسی        

و اجزا دیگر آن عبارت است از:

         1-شیشه آب نما(نمایش دهنده سطح آب)2-مشعل های دوگانه سوز3-ماتومتر(نمایش دهنده فشار دیگ)4-هشدار دهنده5-تابلو ها و تجهیزات برقی6-پمپ7-دودکش8-زیرآب زن9- سنسور حرارتی10-سوپاپ اطمینان11-تراپ

                                                                   

در دیگ های بخار به‌دلیل فشار و حرارت بالا ، بخار در حالت سوپر هیت و به عنوان یک گاز خشک محسوب میشود.

یکی از مهمترین مواردی که برای انتخاب و خرید دیگ بخار در بین انبوه تولید‌کنندگان مطرح است ،بازده دیگ بخار می‌باشد.بازده عبارت است از نسبت انرژی تولید شده توسط سیستم به انرژی ورودی به سیستم که با میزان انرژی مورد نیاز برای دست‌یابی به مقدار ثابتی از بخار رابطه عکس دارد.

دیگ های بخار به طور عمومی به دو دسته Water tube و Fire tube تقسیم می‌شوند:

واتر تیوب :در این نوع دیگ، آب در درون لوله در جریان است و آتش به صورت مستقیم به لوله ها برخورد می‌کند. مزیت مهم دیگهای واتر تیوب تحمل فشارهای بالاتر از 30 bar است به همین دلیل کاربرد آنها در صنایع تامین نیرو و نیروگاه های تولید برق است.در زیر نمونه آن قابل مشاهده است:

 

 

                                                                                    

 

فایر تیوب:در این نوع از دیگ بخار،عبور آتش و دود از درون لوله ها است و آب در اطراف لوله ها به درجه حرارت مورد نظر می‌رسد.این نوع دیگ معمولاَ در ظرفیت‌های پایین ساخته میشود و مرسوم‌تر است.طراحی دیگهای بخار فایر تیوب شامل 5 دسته : تک گذر-دو پاس-کوره برگشتی - سه پاس و چهارپاس است ،که رایج ترین آن ها "سه پاس" است . در دیگ ها پاس اول به عنوان محفظه ی احتراق مطرح می‌باشد. منظور از تعداد پاس ،  تعداد مسیری است که شعله قبل از خروج از دودکش طی می‌کند.

در زیر طرحی از دیگ لوله دودی سه پاس مشاهده می شود:

 


                                                                

نویسندگان:

مجید  علی‌همتی – حمید معتبر